Türkiye ETS ücretsiz tahsisat: kıyas değeri ve raporlama

Doruk Simitçioğlu · 1 Eylül 2026

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. 2014 tarihli Takip Yönetmeliği yürürlükten kalktı.

EK-1’deki faaliyet listesi ve o faaliyete bağlı kapasite eşiği, izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğünü doğurur. Emisyon Ticaret Sistemi’nin kendisi — izin, tahsisat, teslim — yalnızca kategori B ve kategori C tesislerini kapsar.

Eşikler faaliyet başına tanımlıdır ve bir kısım faaliyette hiç eşik yoktur. Aşağıdaki eşleme hangi faaliyetin hangi rejime girdiğini ve EK-1’deki eşiğini gösterir.

Teklif Alın
Dayanak: 7552 sayılı İklim Kanunu · Türkiye ETS Yönetmeliği
Tesis dışında flanşlı büyük çaplı boru hatları

Raporlama yükümlülüğü kapasiteyle doğuyor

EK-1 her faaliyet için ayrı bir eşik tanımlıyor; kok, selüloz, amonyak, nitrik asit, adipik asit, glioksal ve glioksilik asit, soda külü, sodyum bikarbonat, birincil alüminyum ve metal cevheri kavrulmasında ise eşik hiç yok. Eşiğin üstündeki tesis, emisyonu ne olursa olsun izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü altındadır. Tahsisat ve teslim yükümlülüğü ise ayrı bir ölçüte, tesis kategorisine bağlıdır.

20 MW eşiği tek bir ünitenin değil, tesisin parçası olan bütün yakma ünitelerinin toplam anma ısıl gücüdür; anma ısıl gücü 3 MW’ın altında olan ve münhasıran biyokütle kullanan üniteler bu toplama katılmaz. Aynı tesiste aynı kategoriye tekabül eden birden çok faaliyet varsa kapasiteleri toplanarak eşikle karşılaştırılır.

Eşiği tesis düzeyinde okumak yanıltıcı olabiliyor: EK-1’de listelenen bir faaliyeti gerçekleştiren işletmenin, EK-1’de listelenen diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin kapsama dahil oluyor. Klinker fırını kapsama giren bir tesiste, tek başına eşiğin altında kalan ikinci bir EK-1 faaliyeti de raporlanır.

FaaliyetSKDM (CBAM)Türkiye ETS
Klinker üretimiKapsamda; çimento ürün grubunda.EK-1 faaliyeti; günlük 500 ton ve üzeri döner fırın veya günlük 50 tonu aşan diğer ocak. Aynı veri iki rejime de yeter.
Cam ergitmeKapsam dışı.EK-1 faaliyeti; günlük ergitme kapasitesi 20 ton ve üzeri.
Seramik ürün pişirmeKapsam dışı.EK-1 faaliyeti; günlük üretim kapasitesi 75 ton ve üzeri.
Selüloz üretimiKapsam dışı.EK-1 faaliyeti; odundan veya diğer lifli malzemelerden üretim, kapasite eşiği yok.
Kâğıt, mukavva veya kartonKapsam dışı.EK-1 faaliyeti; günlük üretim kapasitesi 20 ton ve üzeri.
Petrol rafinasyonuKapsam dışı.EK-1 faaliyeti; yakma ünitelerinin toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri.
Hidrojen üretimiKapsamda; altı ürün grubundan biri.EK-1 faaliyeti; günlük üretim kapasitesi 5 ton ve üzeri (sentez gazı dâhil).

50.000 ton: kategori sınırı ve ETS’in alt sınırı

50.000 ton CO₂e, kategori A ile kategori B’nin sınırıdır; 500.000 ton CO₂e ise kategori B ile kategori C’nin sınırıdır.

Emisyon Ticaret Sistemi kategori B ve kategori C tesislerini kapsar. Yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂e’yi aşmayan kategori A tesis, EK-1 faaliyetini yürütüyor ve kapasite eşiğini aşıyorsa izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü altındadır; izin, tahsisat ve teslim yükümlülüğü doğmaz.

Kategori yalnızca kapsamı değil, yaptırımın büyüklüğünü de belirliyor: doğrulanmış emisyon raporunu süresinde sunmayan işletmeye kesilecek idari para cezası kategoriye ve yıllık emisyon aralığına göre değişiyor, Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmelerde iki kat uygulanıyor. Pilot uygulama döneminde tesis edilen cezalar ise %80 indirimli uygulanıyor (7552 sayılı İklim Kanunu geçici madde 1).

Ücretsiz tahsisat nasıl hesaplanıyor

Teslim yükümlülüğü doğrulanmış emisyonun tamamıdır; ücretsiz tahsisat bunun karşılığında verilir. Miktar dört çarpanın çarpımıdır ve alt tesis düzeyinde hesaplanır.

  • Kıyas değeri

    Alt tesis özelinde tanımlı referans emisyon yoğunluğu. Tahsisatın tabanı budur; değerler dört ondalık basamak esas alınarak ilan edilir.

  • Ücretsiz tahsisat oranı

    Her faaliyet için Karbon Piyasası Kurulu kararıyla belirlenir. Bir uygulama dönemi içinde alt dönemler tanımlanıp farklı sistem yıllarında farklı oran uygulanabilir. Pilot dönem için her sektörde kıyas yöntemine göre %100 olarak belirlendi (KPK/2026/1).

  • Sektörel faaliyet katsayısı

    Karbon kaçağı gibi sektörel farklılıkları hesaba katan çarpan. Ayrıca sektörel düzeltme faktörü ilan edilirse o da çarpan olarak hesaba girer.

  • Faaliyet seviyesi

    Alt tesisin ölçülmüş üretim çıktısı. Beyan edilen yıllık üretim değil, dönemde gerçekleşen faaliyet düzeyidir. Çarpımın sonucu kesirli çıkarsa tahsisat bir üst tam sayıya yuvarlanır.

İki plan belgesi, tek teslim tarihi

Türkiye ETS iki ayrı plan belgesi istiyor: izleme planı ve İzleme Metodolojisi Planı. İzleme planı, ilk izleme döneminden en az altı ay önce hazır olur; metodoloji planı onunla birlikte gider ve asgari içeriği ekte tanımlıdır. Değişiklikler otuz gün içinde bildirilir.

Doğrulanmış emisyon raporu her yıl 30 Nisan’da verilir. Faaliyet seviyesi raporu ayrı bir teslim değildir; aynı teslimde emisyon raporuyla birlikte gider. Başkanlık süreyi en fazla bir ay uzatabilir.

Pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmeler için yakın bir tarih var: ilk İzleme Metodolojisi Planı, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde, yani 27 Ekim 2026’ya kadar sunuluyor. Başkanlık gerekli görmesi halinde bu süreyi altı aya kadar uzatabilir.

Raporlamadan sonra teslim geliyor: doğrulanmış emisyon raporundaki miktara denk gelen tahsisat, yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim edilir. Ek rezerv kullanan tesisler Aralık ayının son iş gününe kadar tamamlar.

Ürün kodu tarafında da fark var: Türkiye ETS dört haneli NACE ve PRODCOM kodlarıyla çalışır, SKDM ise CN koduyla.

Türkiye ETS hakkında sık sorulanlar

Karbon Piyasası Kurulu 3 Eylül 2026'da belirledi (KPK/2026/1): 2026 sistem yılında işletmeler yalnız raporlama yükümlülüğüne tabi, fiyat mekanizması 2027 sistem yılında başlıyor ve pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı kıyas yöntemine göre %100. Teslim yükümlülüğü ise doğrulanmış emisyonun tamamıdır; kıyasın üstündeki tesis aradaki farkı piyasadan karşılar.

Hayır. Türkiye ETS’de doğrulayıcıyı MEDAS atar. Doğrulayıcının ISO/IEC 17029’a göre TÜRKAK tarafından akredite olması gerekir.

Evet. Aynı yakıt, elektrik, hammadde ve üretim kayıtlarından hem Türkiye ETS raporu hem AB alıcınıza giden SKDM dosyası üretilebilir.

Evet. EK-1’de listelenen herhangi bir faaliyeti gerçekleştiren işletmenin, EK-1’de listelenen diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin Yönetmelik kapsamına dahil olur. İkinci faaliyet tek başına eşiğin altında kalsa bile izlenir ve raporlanır.

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayan işletmeye idari para cezası uygulanıyor. Tutar tesis kategorisine ve yıllık emisyon aralığına göre 627.450 TL ile 6.274.500 TL arasında değişiyor; Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmelerde iki kat uygulanıyor. Pilot uygulama döneminde tesis edilen cezalar ise %80 indirimli uygulanıyor (7552 sayılı İklim Kanunu geçici madde 1). Ceza raporun sunulmamasından doğar, emisyonun kendisi üzerinden alınan bir bedel değildir.

Cam, seramik, kâğıt, selüloz ve rafineri gibi faaliyetler SKDM kapsamında değil ama EK-1’de yer alıyor. Bu tesisler için yükümlülük Türkiye ETS tarafından doğuyor.

Tek veriden iki rapor çıkarın

  • SKDM dosyası ve Türkiye ETS raporu aynı kayıttan üretilsin
  • Faaliyet seviyesi ölçülmüş çıktıdan gelsin
  • İki plan belgesi de zamanında hazır olsun
Teklif Alın