SKDM
SKDM maliyeti sık sık “gömülü emisyon × karbon fiyatı” diye anlatılıyor. Bu kısaltma yanlış sonuç verir: sertifika sayısı, emisyonun tamamından değil, tahsisat düşümünden sonra kalan farktan çıkar.
Aşağıda formülün terimleri tek tek açılıyor ve hangi terimin hangi kayda dayandığı gösteriliyor.
Terimlerin üçü hesaptan, biri sevkiyat kaydından gelir.
Ton ürün başına, tesisin kendi verisinden hesaplanan değer. Varsayılan değere düşülmüşse bu terim Komisyon’un tablosundan gelir.
Tesis AB’de olsaydı alacağı ücretsiz tahsisatın karşılığı. CBAM faktörü 2026’da yüzde 2,5’tir ve yıllara göre artar; çarpan faktörün kendisi değil, birden çıkarılmış hâlidir.
Türkiye’de aynı emisyon için ödenmiş bedel. Parantezin içinde, ton CO₂e cinsinden düşülür; sonda avro olarak değil.
Çarpan toplam üretim değil, AB’ye giden miktardır. Yurt içi satışta SKDM yükümlülüğü doğmaz.
Faktör büyüdükçe düşülen tahsisat küçülür; aynı emisyonla sertifika sayısı her yıl artar.
| Yıl | CBAM faktörü | Ne anlama geliyor |
|---|---|---|
| 2026 | yüzde 2,5 | Tesis AB’de olsaydı tahsisatın yüzde 97,5’ini bedelsiz alırdı. Sertifika yalnızca kalan pay üzerinden doğar. |
| 2030 | yüzde 48,5 | Bedelsiz tahsisatın yarısına yakını kalkmış olur; aynı emisyon için sertifika sayısı belirgin biçimde artar. |
| 2034 | yüzde 100 | Bedelsiz tahsisat tamamen kalkar. Gömülü emisyonun tamamı sertifikaya dönüşür. |
Sertifika sayısını hesaplamak için kıyas değeri gerekir ve “veri gönderirsem ne kazanırım” sorusu da kıyas değeri olmadan cevaplanamaz: iki senaryo aynı kıyas sütununu kullanmaz. Gerçek değer bildirdiğinizde süreç bazlı sütun, varsayılan değer uygulandığında üretim zincirinin tamamını kapsayan sütun geçerlidir.
Bu yüzden fark tek çıkarmayla bulunmaz: her iki senaryo için teslim edilecek sertifika ayrı ayrı hesaplanır (negatif çıkan sonuç sıfıra çekilir), sonra ikisi çıkarılır ve AB’ye sevk edilen miktarla çarpılır. Yurt içinde ödenmiş karbon bedeli varsa yalnızca gerçek değer tarafından düşülür.
Bu sayı, alıcınıza sağladığınız tasarrufun karşılığıdır ve satış görüşmesinde tek başına konuşulabilir.
Bu üç değer mevzuattan gelir; tesise göre değişmez.
~75 €
2026 ilk çeyrekte AB ETS’te ton CO₂ başına karbon fiyatı.
1,0
Çapraz sektörel düzeltme katsayısı, 2026-2030 dönemi için.
0,666
Gri klinker için yayımlanan kıyas değeri, rota A.
Hayır. Sertifikayı AB’deki yetkili beyan sahibi satın alır. Fabrikanın verisi, sertifika sayısını belirleyen girdidir.
Kendiliğinden düşülmez. Komisyonun 13 Mayıs 2026 tarihli taslak Uygulama Tüzüğüne göre İngilizce bir karbon fiyatı raporu ve akredite bağımsız kişinin sertifikasyonu öngörülüyor; varsayılan değerle beyanda indirim uygulanamıyor. Tüzük yayımlanmadı, koşullar kesinleşmedi.
AB’den ya da muaf sayılan bir ülkeden gelen öncülün gömülü emisyonu sıfırdır. Bu kural, varsayılan ve fiili değer ayrımından önce uygulanır.
Evet. Hesap mal bazında uygulanır. Tesislerin sevkiyat payı üretim payından farklı olduğu anda ortalamayla çarpmak yanlış sonuç verir.
