Doruk Simitçioğlu · 1 Eylül 2026
SKDM’nin kapsamı altı ürün grubuyla sınırlı: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen. Bir ürünün kapsamda olup olmadığı, CN kodunun bu gruplardan birine düşüp düşmediğine bakılarak belirlenir.
Türkiye’nin bu mekanizmadan etkilenen ihracatı 2025’te 10,8 milyar avro; toplam ihracatın yüzde 5’i kadar.
Her grubun kendi üretim rotaları, kendi fonksiyonel birimi ve kendi öncül listesi var.
Klinker ve çimento. Fonksiyonel birim üründeki klinker tonudur; öğütme sürecinin kendi doğrudan emisyonu yoktur.
Yüksek fırın, elektrik ark ocağı ve doğrudan indirgeme rotaları ayrı ayrı tanımlıdır. Hurda oranı ve döküm kaydı istenir.
Birincil ve ikincil üretim ayrılır. Perflorokarbon emisyonu ayrı bir kalemdir.
Amonyak, nitrik asit ve üre. Azot içeriği nitelik parametresi olarak bildirilir.
Gerçek değer kullanılırsa beyan sahibi eki gerekir. Faktör bilinmiyorsa ülke faktörüne düşülür.
Üretim rotası kapsamı belirler. Türkiye ETS tarafında da EK-1 listesinde yer alır; eşik, hidrojen ve sentez gazında günlük 5 ton ve üzeri üretim kapasitesidir.
Türkiye ETS’in EK-1 listesi SKDM’nin altı ürün grubundan geniştir. Aşağıdaki faaliyetler SKDM’de yok, EK-1’de var.
| Faaliyet | SKDM | Türkiye ETS |
|---|---|---|
| Cam, seramik, kâğıt, selüloz | Kapsam dışı. | EK-1’de yer alır: camda günlük 20 ton ergitme, seramikte günlük 75 ton, kâğıtta günlük 20 ton; selülozda kapasite eşiği yok. |
| Rafineri ürünleri | Kapsam dışı. | EK-1'de yer alır; petrol rafinasyonunda eşik, yakma ünitelerinin toplam anma ısıl gücünün 20 MW ve üzeri olmasıdır. |
| Kireç, alçı, karbon siyahı, soda külü, adipik asit | Kapsam dışı. | EK-1 faaliyet listesinde yer alır; kireçte günlük 50 ton, alçı taşı ve karbon siyahında 20 MW toplam anma ısıl gücü, soda külü ve adipik asitte kapasite eşiği yok. |
| Kimya | Kısmen: amonyak, nitrik asit ve üre gübre grubu üzerinden kapsamdadır. | İlgili faaliyetler EK-1’de yer alır; amonyak ve nitrik asitte kapasite eşiği yok, nitrik asitte diazot oksit de raporlanır. |
Öncül, SKDM listesindeki bir maldır. Tüzük her öncül için bir üretim rotası ve tanımlı parametreler istiyor; bunlar yalnızca kapsamdaki mallar için tanımlı.
Kapsam dışı bir ürün, alıcının hesabına kaynak akışı olarak girer ve tedarikçinin emisyonunu taşımaz.
Kapsam dışı bir üreticiden veri istenmesinin dayanağı mevzuat değildir; alıcının sözleşmesi ya da kendi kurumsal raporlaması olabilir. İkisi karıştırılmamalıdır.
Kapsam kararı verirken bu üç değer konuşuluyor.
6 ürün grubu
Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen.
10,8 mlr €
Türkiye’nin SKDM’den etkilenen yıllık ihracatı; toplam ihracatın yaklaşık yüzde 5’i.
50 ton
Basitleştirme Tüzüğü’nün getirdiği yıllık de minimis eşiği; altındaki ithalatçı kapsam dışında kalır.
