Doruk Simitçioğlu · 1 Eylül 2026
Çimento tesisinde gömülü emisyon hesabı iki süreçten çıkar. Fırın, hem yakıt yakar hem kalsinasyondan proses emisyonu üretir. Öğütme ise yalnızca elektrik tüketir.
Aradaki bağı klinker oranı kurar: üründeki klinker payı, hem fonksiyonel birimi hem de öğütmenin devraldığı öncül emisyonu belirler.
Bu üç değer olmadan çimento hesabı kapanmaz.
Klinker oranı
Üründeki klinker payı. Fonksiyonel birimi belirler ve öğütme sürecine taşınan öncül miktarını verir.
0,525 tCO₂/t
Klinker ve fırın baypas tozu için tanımlı asgari emisyon gereksinimi. Hesap bu eşiğin altına inemez.
0,666
Gri klinker için yayımlanan kıyas değeri. Gri Portland çimentosunun kendi kıyası sıfırdır; zinciri klinkerin kıyası taşır.
Fırında üç ayrı kalem birleşir; her biri kendi kaynak akışı olarak kaydedilir.
Yakıtın yanmasından doğar. Girdi miktarı, alt ısıl değer, emisyon faktörü ve oksidasyon faktörü çarpılarak bulunur. Kömür, petrol koku, doğal gaz ve atık türevli yakıt ayrı ayrı kaydedilir.
Proses emisyonudur, karbonat girdilerinden hesaplanır. Girdi bazlı Yöntem A ile çıktı bazlı Yöntem B arasındaki seçim kaynak akışının özelliğidir, sürecin değil.
Fırın baypas tozu ve klinker fırını tozu fırın sürecine aittir, öğütmeye değil. Klinker ve toz için tanımlı asgari emisyon gereksinimi hesabın altına inemeyeceği tabanı belirler.
İki süreç aynı tabloda karşılaştırıldığında hangi kaydın nereye ait olduğu netleşir.
| Kalem | Fırın süreci | Öğütme süreci |
|---|---|---|
| Yanma emisyonu | Var. Kömür, petrol koku, doğal gaz, atık türevli yakıt gibi kaynak akışlarının her biri ayrı kaydedilir. | Yok. Öğütmede yakıt yakılmaz. |
| Proses emisyonu | Var. Kalsinasyondan doğar; karbonat içerikli hammaddelerden hesaplanır. | Yok. Değirmende eklenen katkı malzemesi kalsine olmaz ve CO₂ salmaz; kaynak akışı olarak kaydedilmez. |
| Elektrik | Var, dolaylı emisyon olarak. Fırın, ön ısıtıcı ve soğutucu tüketimi. | Var. Öğütmenin tek emisyon kalemi budur. |
| Öncül | Dışarıdan klinker alınmıyorsa yok. | Var. Klinkerin gömülü emisyonu, klinker oranıyla ölçeklenerek çimentoya taşınır. |
Fosil yakıtta biyokütle oranı sıfırdır. Bu bir bilgi eksikliği değil, ölçülmüş bir değerdir ve kayda sıfır olarak yazılır.
Atık türevli yakıtlarda oran sıfırdan büyüktür ve emisyonun biyojenik kısmı hesaptan düşülür. Ekranda gösterilen çarpan, biyokütle oranının kendisi değil, düzeltmenin formülüdür.
Alt ısıl değer ile miktarın aynı tabanda olması gerekir. Tablo değerleri kütle bazlıdır; doğal gazı hacim biriminde yazıp kütle bazlı bir alt ısıl değerle çarpmak enerjiyi kaydırır.
